ΧΑΙΓΚΐΤ, Βερμόντ – Ένα ηλιόλουστο πρωινό, εκεί που μηρύκαζε την τροφή της η Λίμπι, μια αγελάδα 635 κιλών, διέκοψε για να ρευτεί και να συμβάλει στον αγώνα ενάντια στο φαινόμενο του θερμοκηπίου.

            Η Λίμπι μαζί με τις άλλες 74 αγελάδες της κτηνοτροφικής μονάδας του Γκι Σουανιέρ, αποτελεί μέρος ενός πειράματος για να διαπιστωθεί αν η αλλαγή διατροφής μπορεί να βοηθήσει τις αγελάδες να εκπέμπουν λιγότερο μεθάνιο, αέριο που φυλακίζει τη θερμότητα και έχει συνδεθεί με το φαινόμενο του θερμοκηπίου.

            Από τον Ιανουάριομ αγελάδες από 15 μονάδες του Βερμόντ άλλαξαν διατροφλη και άρχισαν να καταναλώνουν περισσότερα φυτά όπως το τριφύλλι ή τους λιναρόσπορους – ουσίες οι οποίες, αντίθετα με το καλαμπόκι ή τη σόγια, βρίσκονται πιο κοντά στο χορτάρι το οποίο έβοσκαν κάποτε.

            Μέχρι τις τελευταίες μετρήσεις στα μέσα Μαΐου, η εκπομπή μεθανίου από το κοπάδι του κ. Σουανιέρ είχε μειωθεί κατά 18% ενώ η παραγωγή γάλακτος παρέμεινε σταθερή.

            Το συγκεκριμένο πρόγραμμα ξεκίνησε με πρωτοβουλία της εταιρείας παραγωγής γιαουρτιού Στόνιφιλντ Φαρμ και αφορά τις μονάδες του Βερμόντ απ’όπου η εταιρεία προμηθεύεται βιολογικό γάλα. Ο κ. Σουανιέρ, κτηνοτρόφος τρίτης γενιάς ο οποίος στράφηκε στη βιολογική παραγωγή το 2003, δηλώνει βέβαιος για τη θετική έκβαση του πειράματος.

            «Είναι πιο υγιείς», λέει, αναφερόμενος στις αγελάδες του. «Το τρίχωμα τους είναι πιο στιλπνό και η ανάσα τους γλυκιά».

            Η αναπνοή τους πρέπει όντως να γίνει πιο γλυκιά, λένε οι επιστήμονες. Τα βακτηρίδια που βρίσκονται στο στομάχι των αγελάδων και διευκολύνουν την πέψη είναι εκείνα που κάνουν τις αγελάδες να ρεύονται εκλύοντας μεθάνιο. Μολονότι είναι πολύ πιο σπάνιο στη ατμόσφαιρα από το διοξείδιο του άνθρακα, είναι 20 φορές πιο ικανό να φυλακίζει τη θερμότητα.

            Ο Φρανκ Μίτελενερ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Ντέιβς της Καλιφόρνιας, τοποθετεί τις αγελάδες σε ειδικούς περιφραγμένους χώρους και υπολογίζει την ποσότητα αερίων που εκπέμπουν. Με βάση τις μετρήσεις του μια μέση αγελάδα εκπέμπει 90 με 180 κιλά μεθανίου ετησίως.

            Καθώς η παραγωγή γαλακτοκομικών προϊόντων και βοδινού κρέατος προβλέπεται να διπλασιαστεί στα επόμενα 30 χρόνια, τα Ηνωμένα Έθνη χαρακτήρισαν τον πληθυσμό των βοοειδών ως μια από τις σοβαρότερες βραχυπρόθεσμες απειλές για το κλίμα. Σε έκθεση του 2006, στην οποία γινόταν, λόγος για τον αντίκτυπο που έχουν οι αγελάδες στο περιβάλλον, περιλαμβανομένης της αποψίλωσης των δάσων για τη δημιουργία νέων βοσκοτόπων, αναφερόταν ότι οι αγελάδες είναι πιο επικίνδυνες για τον πλανήτη απ’ότι φορτηγά και αυτοκίνητα μαζί.

            Η μονάδα έρευνας και προώθησης των αμερικανών κτηνοτρόφων, η Dairy Management Incorporated, υποστηρίζει ότι τα βοειδή ευθύνονται μόλις για το 2% των εκπομπών ρυπογόνων αερίων της χώρας, κυρίως εξαιτίας του μεθανίου που εκπέμπουν.

            Εντούτοις, ο διευθυντής κοινωνικής και περιβαλλοντικής διαχείρησης της Dairy Management, Εριν Φιτζέραλντ, τονίζει ότι ο καταναλωτής δεν θα πρέπει να εξομοιώσει τα γαλακτοκομικά με, ας πούμε, μια μονάδα παραγωγής άνθρακα. Γιάυτό και έχουν ξεκινήσει ένα πρόγραμμα για την «Αγελάδα του μέλλοντος», αναζητώντας τρόπους μείωσης της εκπομπής αερίων κατά 25% έως το τέλος της επόμενης δεκαετίας.

            Ο Γουίλιαμ Γουέλς, επικεφαλής του τμήματος επιστημών των ζώων στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο, συμμετέχει στο Πρόγραμμα της «Αγελάδας του μέλλοντος» και επισημαίνει ότι οι επιστήμονες μελετάνε τα πάντα, από τους γενετικούς παράγοντες – αγελάδες που από φυσικού τους εκπέμπουν λιγότερο μεθάνιο – μέχρι τη βακτηριδιακή παρέμβαση στο στομάχι των αγελάδων.

            Για την ώρα, υπογραμμίζει, η αλλαγή διατροφής έχει αποδειχθεί η πιο αποτελεσματική μέθοδος.

            Η Στόνιφιλντ Φαρμ, η οποία δημιουργήθηκε αρχικά με στόχο τη συγκέντρωση χρημάτων για ένα μη κερδοσκοπικό κέντρο βιολογικών γαλακτοκομικών προϊόντων, έχει μελετήσει το πρόβλημα εδώ και πολύ καιρό. Η Νάνσι Χίρσμπεργκ, αντιπρόεδρος του τομέα φυσικών πόρων της Στόνιφιλντ, παρήγγειλε, το 1999, μια έκθεση σχετικά με τις επιπτώσεις της εκπομπής αερίων από τα κοπάδια της, στην οποία περιλαμβάνονταν και οι εκπομπές από τους προμηθευτές της.

            «Σοκαρίστηκα όταν είδα τα αποτελέσματα της έκθεσης», αναφέρει, «γιατί έλεγε ότι το Νο. 1 πρόβλημα δεν ήταν ούτε η καύση ορυκτών καυσίμων για τη μεταφορά, ούτε οι μονάδες για το πακετάρισμα, αλλά η παραγωγή γάλακτος».

            Από τότε η κ. Χίρσμπεργκ άρχισε να αναζητά τρόπους μείωσης της εκπομπής μεθανίου από τις αγελάδες.

            Μία πιθανή λύση παρουσιάστηκε από τη γαλλική εταιρεία γαλακτοκομικών Danone,  η οποία αγόρασε το πλειοψηφικό μερίδιο της Στόνιφιλντ το 2003. Οι επιστήμονες της Danone αναρωτιούνταν γιατί οι αγελάδες είναι πιο υγιείς και παράγουν περισσότερο γάλα την άνοιξη. Η απάντηση, ανακάλυψαν, βρισκόταν στην τροφή. Την άνοιξη, τα χόρτα είναι πλούσια σε λιπαρά οξέα Omega – 3, που φαίνεται ότι βοηθάνε την ομαλή πέψη του ζώου. Έτσι, όταν εμπλούτισαν τροφές με λιπαρά οξέα, τα ζώα έγιναν πιο δυνατά, το πεπτικό τους σύστημα άρχισε να λειτουργεί καλύτερα και παρήγαν λιγότερο μεθάνιο.

            Οι εμπλουτισμένες ζωοτροφές χρησιμοποιούνται σε 600 κτηνοτροφικές μονάδες στη Γαλλία, λέει η Τζούλια Λορέν, αντιπρόσωπος της γαλλικής εταιρείας Βαλορέξ που κατασκευάζει τα διατροφικά συμπληρώματα και η οποία συνεργάζεται με τη Στόνιφιλντ για την εξαγωγή του προγράμματος στις Ηνωμένες Πολιτείες.

            Ο κ. Σουανιέρ πάντως δηλώνει ότι ανεξαρτήτως της έκβασης των πειραμάτων, ο ίδιος θα επιμείνει στο νέο σύστημα διατροφής. «Τις κάνει πιο υγιείς και πιο ευτυχισμένες», ισχυρίζεται για τις αγελάδες του. «Κι αυτό είναι που με ενδιαφέρει».

Leslie Kaufman